Wszystko o „zwykłym” koprze
2025-08-15Kopru nie trzeba przedstawiać. To pikantne zioło pochodzi z czasów starożytnych, było cenione już przez Hipokratesa i cenione we współczesnej kuchni narodów świata. Jego wyjątkowe właściwości są wykorzystywane w medycynie ludowej i tradycyjnej.
Wszystkie części kopru, w tym korzeń, zawierają wiele substancji potrzebnych organizmowi w postaci gotowej do wchłonięcia. Liście zawierają aż 242 mg witaminy C na 100 gramów. Dodatkowo, w koprze znajduje się cała grupa witamin B, E, rutyna i kwas nikotynowy.
Zawartość mikroelementów, fosforu i żelaza, w liściach i łodygach czyni je eliksirem dla układu pokarmowego. Oprócz cennych substancji, zielona część rośliny jest bogata we wszystkie mikroelementy, substancje biologicznie czynne i flawonoidy. Aromat kopru jest wyczuwalny z daleka dzięki olejkom eterycznym, które stanowią do 6% masy zielonej.
Nasiona kopru zawierają unikalny skład, zawierający 14 mikroelementów i substancji bioaktywnych. Co więcej, zawartość cennych składników jest znacznie wyższa niż w liściach.
Z „Encyklopedii roślin leczniczych” Mannfrieda Palowa możemy dowiedzieć się następujących rzeczy na temat właściwości leczniczych kopru:
„Owoce kopru włoskiego pomagają w eliminacji gazów i pobudzają apetyt. Udowodniono również ich łagodne działanie moczopędne. Nasiona kopru zwiększają wydzielanie mleka u matek karmiących. Ziele kopru włoskiego jest wykorzystywane w kuchni – szczególnie do konserwowania ogórków, a także do sałatek i dań na ciepło.
Także bułgarski fitoterapeuta Weselin Petkow pisze w swojej książce „Nowoczesna fitoterapia”:
“Surowce koperkowe: owoce i olej. Owoce zawierają 2,5-4% olejku eterycznego, 10-20% tłuszczu, białko i szereg innych substancji biologicznie czynnych. Główne działanie to wiatropędne, pobudzające trawienie. Sposób użycia: 2 łyżki rozgniecionych owoców zalać 2 szklankami wrzącej wody, parzyć 10 minut i po odcedzeniu wypić w ciągu 2 dni.”
Jestem coraz bardziej przekonana, że koperek zapuścił tu korzenie nie bez powodu, wszak jak Hipokrates powiedział:
„Twoje jedzenie powinno być twoim lekarstwem, a twoje lekarstwo powinno być twoim pożywieniem.”
Oto kolejne przydatne źródło literackie – książka J. Kibali „Przyprawy i zioła” (1986). Jeden z rozdziałów dotyczy kopru:
“Koper pochodzi z regionu Morza Śródziemnego, a jego historia sięga zamierzchłych czasów. Pierwsze wzmianki o nim znajdują się w starożytnych inskrypcjach egipskich, gdzie koper występuje pod nazwą amisi, a starożytni Grecy i Rzymianie, którzy podczas swoich wypraw przywieźli go nawet na północ od Alp, nadali mu nazwę anethon, od której pochodzi jego botaniczna nazwa.
W 812 roku n.e. Karol Wielki, dostrzegając kulinarne i lecznicze właściwości tej rośliny, nakazał ją uprawiać w swoich posiadłościach. Wierzono wówczas, że koperek łagodzi burczenie w brzuchu, czkawkę i zapobiega tworzeniu się gazów; jeśli spali się nasiona, można posypać powstałą popiół na rany, a szybko się zagoją. <…> Nie tylko liście, ale i owoce są używane jako przyprawa <…> Aromat kopru szczególnie dobrze komponuje się z sosami mlecznymi i zupami, twarogiem i masłem, a także z kwaśnymi sosami używanymi do przyprawiania sałatek. Ponieważ koperek ma silny aromat, zazwyczaj nie łączy się go z innymi przyprawami z serami i rybami.”
Wszystkie części rośliny są wykorzystywane do przygotowywania preparatów wspomagających zdrowie. Korzystne właściwości kopru znajdują swoje odzwierciedlenie w następujących formach leczniczych:
-
napary i wywary;
-
maści;
-
olejek eteryczny,
-
nalewka
Po wysuszeniu koperek traci część swoich dobroczynnych właściwości. Do przygotowania domowych naparów i odwarów lepiej jest używać mrożonych liści.
Stosowanie naparów i wywarów z kopru zaleca się przy dolegliwościach towarzyszących chorobom:
-
układ oddechowy i przeziębienia;
-
sercowo-naczyniowych, z nadciśnieniem tętniczym;
-
żołądkowo-jelitowy, o niskiej kwasowości;
-
układ oczyszczający wątrobę i nerki;
-
układ nerwowy
Działanie lecznicze nasion kopru opiera się na obecności olejku eterycznego, tłuszczów i żywic. Kompozycja ta wspomaga oczyszczanie i gojenie ran. Z nasion wytwarzane są wszystkie formy lecznicze, w tym nalewki alkoholowe. Zaleca się stosowanie wywaru z nasion w przypadku kamieni żółciowych. W tym samym celu stosuje się kompozycję sproszkowaną.
-
Nasiona kopru są skutecznym środkiem na wzdęcia.
-
Stosowanie ciepłych naparów w przypadku zapalenia pęcherza moczowego działa dezynfekująco na przewód pokarmowy i przynosi ulgę pacjentowi, działając przy tym moczopędnie.
-
Wypicie odwaru z nasion łagodzi dolegliwości występujące podczas skurczów kończyn.
-
Zastosowanie kopru włoskiego w celu odchudzania wynika z faktu, że zmniejsza apetyt.
-
Woda koperkowa pomaga złagodzić kolkę u niemowląt, ułatwia oddawanie gazów i łagodzi skurcze
-
Olejek pozyskiwany z nasion kopru włoskiego ma silne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Stosuje się go zewnętrznie w leczeniu stanów zapalnych skóry, a także do masażu w przypadku bólu mięśni i skurczów.
-
Wywar z nasion kopru włoskiego jest stosowany jako środek wykrztuśny w kaszlu i zapaleniu oskrzeli. Pomaga rozrzedzić śluz i ułatwia oddychanie
-
Napar z korzenia kopru włoskiego jest nie mniej przydatny. Korzystnie wpływa na trawienie, wzmacnia serce. Ponadto napar z korzenia poprawia laktację u matek. Działa również korzystnie na osoby z nadciśnieniem, delikatnie obniżając ciśnienie krwi.
-
Napar z nasion kopru może być stosowany w celu poprawy snu i złagodzenia napięcia nerwowego. Pomaga w bezsenności i lęku, zapewniając łagodne działanie uspokajające.
-
Nasiona kopru zawierają przeciwutleniacze, które chronią organizm przed stresem oksydacyjnym. Pomaga to spowolnić proces starzenia i zmniejszyć ryzyko chorób przewlekłych.
Nalewki z kopru włoskiego
Udowodniono, że dobroczynne właściwości kopru najlepiej ujawniają się w nalewkach na bazie alkoholu. Oczywiście dzieciom i kobietom w ciąży podaje się wywary, ale dla dorosłych bardziej przydatna jest nalewka.
Dawna nalewka lecznicza na alkoholu wysokoprocentowym
Stosowana jest najczęściej w zaburzeniach trawienia, jako środek wykrztuśny i uspokajający.
Potrzebujemy:
-
dwie lub trzy dojrzałe główki kopru włoskiego z nasionami;
-
kilka łyżek świeżego lub suszonego koperku;
-
pół litra wódki wysokoprocentowej;
-
2-3 łyżki miodu;
-
1 ząbek czosnku.
Jak przygotować dawną nalewkę:
-
Suszone i swieże zioła i gałązki posiekaj
-
Przeciśnij czosnek przez praskę.
-
Wymieszaj z miodem i przełóż do słoika
-
Napełnij słoik bimbrem.
-
Odczekaj 2 miesiące.
-
Odcedź i odstaw w ciemne miejsce.
Nalewkę należy przyjmować na pusty żołądek, po rozpuszczeniu w wodzie w proporcji 5 ml nalewki na 200 ml wody.
Rosyjska “Ukropówka” na ucztę
Dzięki wszystkim swoim zaletom koperek nadaje napojom przyjemny smak. Ukropówka to tradycyjna nalewka Rosjan.
Potrzebujemy:
-
słoik półlitrowy.
-
jedną trzecią pojemności gałązek kopru.
-
pół litra alkoholu 70 %.
-
jedna lub dwie strąki ostrej papryczki chili.
-
4-5 ziaren czarnego pieprzu.
-
kilka ząbków czosnku.
Jak przygotować:
-
Napełnij słoik do jednej trzeciej gałązkami kopru. Posiekaj czosnek. Dodaj pieprz i czosnek do słoika. Zalej do pełna alkoholem. Możesz dodać łyżeczkę miodu. Odstaw na 2–3 tygodnie, okresowo potrząsając słoikiem. Odcedzamy.
Taki rosyjski przepis posiada właściwości lecznicze, które obejmują działanie rozkurczające, wykrztuśne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Dodatkowo, może łagodzić dolegliwości trawienne, a w przypadku kobiet, wspomagać regulację cyklu menstruacyjnego i łagodzić objawy menopauzy.
-
Działa na:
-
Układ pokarmowy:
Nalewka pomaga w łagodzeniu dolegliwości trawiennych, takich jak wzdęcia, kolki, zaparcia, czy nadmierna fermentacja w jelitach. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co przyczynia się do łagodzenia bólu i dyskomfortu.
-
Układ oddechowy:
Koper włoski wykazuje działanie wykrztuśnie, ułatwiając usuwanie nadmiaru wydzieliny z oskrzeli i łagodząc kaszel. Może być pomocny w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych.
-
Inne właściwości:
Nalewka z kopru włoskiego może wykazywać działanie antybakteryjne i przeciwgrzybicze, hamując rozwój drobnoustrojów. Ponadto, może wspomagać regulację cyklu menstruacyjnego u kobiet, łagodzić objawy menopauzy oraz poprawiać ogólny stan skóry i włosów.
Zastosowanie nalewki Ukropówki:
-
Dorośli: Zazwyczaj stosuje się 30 kropli nalewki rozcieńczonej w 300 wodzie, 3 razy dziennie. Specyfik jest bardzo mocny, dlatego watro wziąć pod uwagę osobiste preferencje. W przypadku kiedy rosyjka Ukropówka jest zbyt mocna, warto stworzyć łagodniejszą (pierwszy przepis) nalewkę, bądź stosować napary i odwary.
Inne przepisy z wykorzystaniem kopru
Woda koperkowa dla niemowląt – jedną łyżeczkę nasion kopru parzymy na szklankę wody przez około godzinę. Następnie dokładnie odcedzamy podgrzewamy do temperatury mniej więcej mleka matki (ok 37 stopni Celsjusza). Podajemy 3 razy dziennie po jednej łyżeczce.
Koperek na silny kaszel
Jedną łyżkę ziarna kopru włoskiego zalewamy wodą o temperaturze około 90 stopni Celsjusza. Odstawiamy na dwie godziny. Lekko podgrzewamy i wypijamy 30 minut po obiedzie.
Na moczenie nocne, wzdęcia, zaparcia, zapalenie okrężnicy
Mielimy 1 łyżkę korzenia kopru. Przygotowujemy letnią wodę 200 ml. Do wody dodajemy szczyptę zmielonego wcześniej korzenia. Pijemy trzy razy dziennie 30 minut przed posiłkiem.
Na ataki astmy żujemy 3 razy dziennie po posiłku kilka ziaren kopru.
W przypadku nadciśnienia, miażdżycy, zapalenia pęcherza moczowego, zapalenia nerek, chorób nerek, kamieni nerkowych
Zaparzamy jedną 1 łyżkę nasion kopru w pół litra wrzącej wody. Pozostawiamy na 20 minut a następnie cedzimy. Pijemy pół szklanki 5 razy dziennie przed posiłkami. Taka kuracja powinna trwać 7 dni. Następnie zaleca się trzydniową przerwę i powtórzenie 7 dniowej kuracji.
W przypadku skazy moczanowej (dny moczanowej)
Nasiona kopru zalewamy zimną przegotowaną wodą i pozostawiamy na 12 godzin w proporcji 1 do 20. Pijemy pół szklanki 5 razy w ciągu dnia.
Na kamicę żółciową
Dwie łyżki nasion kopru zalewamy dwoma szklankami wrzącej wody. Gotujemy na małym ogniu przez 15 minut. Pozostawiamy pod przykryciem na 15 minut i cedzimy. Przyjmujemy pół szklanki ciepłego wywaru 3-4 razy dziennie. Kuracja trwa dwa tygodnie.
W przypadku jaskry i zaćmy
Wyciskamy sok z kopru. Gazik moczymy w soku, lekko wyciskamy i przykładamy do oczu na 15 minut kilka razy dziennie. Czas trwania kuracji nie jest ograniczony. Możemy również zastosować inny okład na oczy Gotujemy jedną łyżkę stołową nasion kopru w 400 g wody przez 10 minut. Następnie studzimy. Używamy gazy – nasączamy ją wywarem. Okłady robimy przez 5 minut trzy razy dziennie. Każdego dnia gotujemy wywar nowy.
W przypadku miażdżycy naczyń mózgowych w której towarzyszą bóle głowy
Jedną łyżkę nasion kopru zalewamy szklanką wrzątku i pozostawiamy na co najmniej godzinę. Stosujemy jedną lub dwie łyżki cztery razy dziennie.
Na wzdęcie i robaki
Jedną łyżkę nasion kopru stosujemy na 250 ml mleka. Gotujemy 10 minut. Pijemy ciepłe w dwóch dawkach w ciągu dnia.
Na poprawienie apetytu i zwiększenie aktywności żołądka i jelit
Jedną łyżeczkę rozgniecionych nasion kopru zalewamy jedną szklanką wrzątku. Odstawiamy na 3 godziny. Odwar pijemy ciepły pół szklanki przed posiłkiem. Trzy razy dziennie.
Na nerwy, skurcze mięśni brzucha, kolki
Jedną łyżkę nasion i liści gotujemy 200 ml wody przez 10 minut na bardzo małym ogniu odcedzamy i pijemy ciepłe.
Aby pozbyć się toksyn z organizmu
Jedną łyżkę nasion kopru, jedną łyżkę liści malin, jedną łyżkę liści porzeczki, jedną łyżkę skórki i jabłka, zalewamy litrem wody. Doprowadzamy mieszaninę do wrzenia i gotujemy przez 10 minut. Następnie studzimy i pijemy jedną szklankę rano na czczo.
W celu zwiększenia laktacji
Zalewamy jedną łyżkę nasion kopru szklanką gorącej wody i odstawiamy na dwie godziny. Pijemy pół szklanki dwa razy dziennie lub łyżkę stołową 6 razy dziennie małymi łykami.
Na trądzik
Mieszamy jedną łyżkę posiekanego kopru, jedną łyżkę suszonych płatków róży, jedną łyżkę ziela szałwii, zalewamy jedną szklanką wrzątku. Parzymy 15-20 minut aż napar osiągnie około 40 stopni, następnie robimy kompresy i przemywamy twarz.
Na nadciśnienie
Zalewamy dwie łyżki rozgniecionych nasion kopru dwoma szklankami wrzątku i odstawiamy na 10 minut. Cedzimy napar i pijemy pół szklanki trzy razy dziennie przed posiłkami.
Dla dobrego spokojnego snu
50 g nasion kopru zalewamy pół litra białego wina, gotujemy około 20 minut na małym ogniu. Parzymy pod przykryciem przez godzinę i odcedzamy. Pijemy 60 ml naparu – dwie godziny przed snem.
Na spocone stopy
Do przygotowania naparu do kąpieli potrzebujemy jednej łyżki nasion kopru, garść liści jarzębiny, nagietka i piołunu. Mieszamy wszystkie składniki. Zaparzamy 2 łyżki mieszanki na 2 szklanki wrzątku przez 15 minut. Przygotowujemy kąpiel w proporcji dwóch łyżek naparu na 1 l wody. Po zabiegu koniecznie osuszamy stopy i natłuszczamy naturalnym kremem.
W celu wybielenia skóry, usuwania piegów i plam starczych
Najlepiej zrobić maseczkę ze świeżej rośliny a jesienią i zimą z nasion i korzeni. Należy zmielić dwie łyżki lisci kopru i pietruszki i nałożyć mieszankę na oczyszczoną twarz pozostawiając na 20 minut. Następnie spłukujemy letnią wodą i nakładamy naturalny krem odżywczy.
Jak powiadał swojej książce Ivan Dubrovin “ Wszystko o zwykłym koprze” – “ To nie jest marne zioło, lecz monumentalna konstrukcja architektoniczna- jeden z najskuteczniejszych przejawów technicznego geniuszu natury. naukowcy kiedyś zastanawiali się, dlaczego cienka łodyga kopru, złożona z miękkiej tkanki nie łamię się tak łatwo na wietrze podczas gdy nowoczesne nowojorskie wieżowce dosłownie kołyszą się, do tego stopnia że niektórzy ludzie są bardzo drażliwi z tego powodu. badania struktury łodygi kopru pod mikroskopem ujawniło zaskakującą niezawodną strukturę wzajemnie wzmacniających się włókien i idealnego układu komórek. obliczenia wykazały że skopiowanie tej struktury pozwoliłoby człowiekowi stworzyć niespotykane, w super wysokie budynki. gdy ktoś spróbował zbudować wieżę o proporcjach kopru, używając starej techniki Inżynierskiej, budynek Zawaliłby się nawet całkowitej ciszy”
Tekst nie stanowi porady medycznej
AR